XX wiek – Wikipedia, wolna encyklopedia
<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,
Lata 1900-1909 Lata 1910-1919 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90.
1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919 1920 1921 1922 1923 1924 1925 1926 1927 1928 1929 1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939 1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949 1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959 1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000
Spis treści |
[edytuj] XX wiek w metodologii historii
Według periodyzacji stosowanej w pracach historycznych XX wiek niekoniecznie rozpoczął się w 1901 roku. Ze względu na przemiany w różnych dziedzinach życia za datę graniczną uznaje się częściej 1914 lub 1918 rok. Data końcowa dotąd nie została ustalona, ale w coraz liczniejszych opracowaniach uznaje się za nią 1989 lub 1991 rok. Z tego powodu XX wiek jest niekiedy nazywany "najkrótszym stuleciem"[1].
[edytuj] Wydarzenia historyczne
- zatonięcie Titanica (1912)
- wybuch I wojny światowej (1914)
- rewolucje w Rosji (1917)
- traktat wersalski (1919)
- Długi Marsz w Chinach (1934-1935)
- wybuch II wojny światowej (1939)
- Holocaust (1939-1945)
- bitwa o Anglię (1940)
- bitwa pod Stalingradem (1942-1943)
- Bitwa pod Monte Cassino (1944)
- zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę i Nagasaki (1945)
- konferencja w Jałcie – początek trwającego 44 lata podziału Europy (1945)
- wojna w Korei (1950)
- powstanie Europejska Wspólnota Węgla i Stali - początek integracji europejskiej (1951)
- zdobycie Mount Everestu (1953)
- utworzenie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (1957)
- rewolucja kubańska (1959)
- Jurij Gagarin pierwszym człowiekiem w kosmosie (1961)
- kryzys kubański (1962)
- praska wiosna (1968)
- Festiwal w Woodstock (1969)
- lądowanie ludzi na Księżycu (1969)
- wybranie Karola Wojtyły na papieża (1978)
- przejęcie władzy przez ajatollaha Chomeiniego i fundamentalistów w Iranie (1979)
- inwazja ZSRR na Afganistan (1979)
- powstanie "NSZZ Solidarność" (1980)
- początek epidemii AIDS (1981)
- katastrofa reaktora atomowego w Czarnobylu (1986)
- upadek muru berlińskiego (1989)
- zjednoczenie Niemiec (1990)
- upadek ZSRR (1991)
- pierwsza "Wojna w Zatoce" (1991)
- początek wojny na Bałkanach (1991)
- na bazie EWG powstaje Unia Europejska (1993)
- wojna w Czeczenii (1995-1996)
[edytuj] Ważne wydarzenia w nauce i technice
- 1903 – pierwszy lot samolotem braci Wright
- 1905 – szczególna teoria względności
- 1907 – wynalezienie bakelitu, pierwszego tworzywa sztucznego
- 1908 – wynalezienie śmigłowca
- 1913 – Ford T zapoczątkowuje erę rozwoju motoryzacji masowej
- 1915 – ogólna teoria względności
- 1922 – zastosowanie insuliny w leczeniu cukrzycy
- 1923 – wynalezienie szczepionki przeciw gruźlicy
- 1925 – telewizja
- ok. 1926 – mechanika kwantowa
- 1929 – odkrycie penicyliny pierwszego antybiotyku, początek skutecznej walki z większością bakteryjnych chorób zakaźnych- Alexander Fleming
- 1929 – odkrycie procesu rozszerzania się Wszechświata
- 1932 – odkrycie pierwszej antycząstki
- 1937 – silnik odrzutowy
- 1939 – samolot odrzutowy
- 1942 – reaktor jądrowy
- 1944 – komputer (ASCC lub MARK I)
- 1945 – bomba atomowa
- 1947 – postulat istnienia Wielkiego Wybuchu
- 1948 – kserograf; Powszechna Deklaracja Praw Człowieka
- 1951 – teoria algorytmów
- 1952 – bomba wodorowa;
- 1953 – odkrycie struktury DNA
- 1956 – magnetowid
- 1957 – pierwszy sztuczny satelita Ziemi
- 1959 – poduszkowiec
- 1960 – wynalezienie lasera
- 1961 – pierwszy człowiek w kosmosie (Jurij Gagarin)
- 1962 – satelitarna telewizja międzykontynentalna
- 1964 - ostateczne wyjaśnienie statusu hipotezy continuum
- 1967 – pierwszy przeszczep serca
- 1969 – lądowanie na Księżycu
- 1970 – teoria chaosu
- 1971 – kuchenka mikrofalowa
- 1972 – mikroprocesor Intel 4040
- 1977 – początki Internetu
- 1978 – płyta CD
- 1978 – pierwsze "dziecko z probówki"
- 1981 – IBM PC – komputer osobisty; prom kosmiczny
- 1997 – owca Dolly – efekt klonowania
[edytuj] Ważne postacie XX wieku
[edytuj] A
- Aaliyah (1979-2001) - amerykańska piosenkarka
- Aleksy II (patriarcha Moskwy)
- Salvador Allende (1908-1973)
- Neil Armstrong
[edytuj] B
- Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944) - polski poeta pokolenia kolumbów
- Stefan Banach
- Samuel Beckett
- Alban Berg
- Niels Bohr
- Zbigniew Boniek
- Leonid Breżniew (1906-1982)
- Warren Buffett
- Michaił Bułhakow
- Ingmar Bergman - reżyser szwedzki
- Marc Bolan - brytyjski muzyk, gitarzysta i wokalista glamrockowej grupy T-Rex
[edytuj] C
- Maria Callas
- Enrico Caruso
- Fidel Castro (ur.1926)
- Charles Chaplin
- Ray Charles - muzyk amerykański
- Nikita Chruszczow (1894-1971)
- Winston Churchill (1874-1965)
- Francis Crick
- Antoni Czechow
[edytuj] D
[edytuj] E
- Albert Einstein
- Elżbieta II
- Antoine de Saint-Exupéry (1900-1944) - francuski pisarz, lotnik
[edytuj] F
- Oriana Fallaci - włoska dziennikarka i autorka
- Federico Fellini - włoski reżyser
- Enrico Fermi
- Harrison Ford
- Henry Ford
- Francisco Franco (1892-1975) - hiszpański dyktator
- Zygmunt Freud - austriacki psycholog
[edytuj] G
- Jurij Gagarin
- Greta Garbo
- Charles de Gaulle
- Bill Gates
- Mohandas Gandhi (1869-1948)
- Kazimierz Górski
- Witold Gombrowicz
- Michaił Gorbaczow (ur.1931)
- Ernesto Guevara "Che" (1928-1967)
[edytuj] H
- Stephen Hawking
- Friedrich Hayek
- Martin Heidegger
- Werner Heisenberg
- Zbigniew Herbert
- Ernest Hemingway
- Paul Hewson
- Paul Hindemith
- Alfred Hitchcock (1899-1980)
- Adolf Hitler (1889-1945)
- Jimi Hendrix (1942-1970)
[edytuj] I
[edytuj] J
[edytuj] K
- Frida Kahlo - malarka meksykańska.
- Franz Kafka - czeski pisarz niemieckojęzyczny.
- Herbert von Karajan
- John Fitzgerald Kennedy (1917-1963) - prezydent USA.
- Jacqueline Kennedy Onassis - żona Johna Kennedy'ego, a później Arystotelesa Onassisa.
- John Maynard Keynes – angielski ekonomista.
- o. Maksymilian Maria Kolbe
- s.Faustyna Kowalska
- Stanley Kubrick -reżyser angielski, potem w USA.
[edytuj] L
- Włodzimierz Lenin (1870-1924)
- John Lennon (1940-1980) - brytyjski muzyk, pisarz, aktor, aktywista społeczny
- Bolesław Leśmian (1877-1937) - polski pisarz Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego
- Martin Luther King Jr.
[edytuj] M
- Mao Zedong
- Freddie Mercury (1946-1991) - brytyjski muzyk urodzony na Zanzibarze; frontman zespołu Queen
- Tomasz Mann
- Heinrich Mann
- Bob Marley
- Pietro Mascagni
- Czesław Miłosz (1911-2004) - polski pisarz, noblista
- Ludwig von Mises
- Richard von Mises
- Marilyn Monroe
- Jim Morrison
- Benito Mussolini (1883-1945)
[edytuj] N
- Manuel Noriega - generał panamski, wojskowy przywódca Panamy w latach 1983-1989
[edytuj] O
[edytuj] P
- Luciano Pavarotti
- Pelé
- Pablo Picasso - malarz hiszpański.
- Józef Piłsudski (1867-1935) - dowódca polski.
- Augusto Pinochet - gen.chilijski, de facto dykator Chile, po puczu w 1973 r.
- Max Planck (1858-1947) - niemiecki fizyk, noblista
- Jerzy Popiełuszko (1947-1984) - polski duchowny, błogosławiony katolicki
- Elvis Presley
- Giacomo Puccini
- Jimmy Page - angielski gitarzysta i producent, współtwórca grupy rockowej Led Zeppelin
[edytuj] R
- Ronald Reagan (1911-2004)
- Władysław Reymont
- Diego Rivera - malarz meksykanski
- Wilhelm Konrad Röntgen
- Joanne Kathleen Rowling
- Bertrand Russell
[edytuj] S
- Oskar Schindler
- Bruno Schulz
- Arnold Schoenberg
- Henryk Sienkiewicz
- Maria Skłodowska-Curie
- Georg Solti
- Aleksander Sołżenicyn
- Józef Stalin (1879-1953)
- Richard Strauss
- Sathya Sai Baba
- Karol Szymanowski (1882-1937) - polski kompozytor
[edytuj] T
- Alfred Tarski
- Margaret Thatcher (ur. 1925)
- John Ronald Reuel Tolkien (1892 - 1973)
- Lew Trocki (1879-1940)
- Matka Teresa z Kalkuty
[edytuj] U
[edytuj] W
- James Watson
- Jens Weißflog
- Orson Welles - reżyser amerykański.
- Lech Wałęsa (ur. 1943)
[edytuj] X
[edytuj] Y
[edytuj] Z
Przypisy
- ↑ Kamil Janicki, Bolączki periodyzacji, "Histmag.org", 2.08.2008.